تاریخچه ی تخته لایه ومشخصات آن
شواهد تاریخی نشان می دهدکه چند هزار سال پیش از میلاد مسیح،فن لایه لایه کردن چوب در مصرشناخته شده بود ومصنوعاتی از آن به دست آمده است که نشانگراین مطلب می باشد .
درسال۱۸۴۰میلادی ماشین تبدیل چوب به اوراق نازک در ایالات متحده ابداع شدوبالاخره درسال۱۸۷۵میلادی ماشین تراشه(slicer)اختراع گردید.تهیه ی روکش از۱۸۶۵ میلادی باروش های تولیدی برنامه ریزی شده ودرحدمصارف صنعتی رواج یافت.اولین بارتخته لایه مورداستفاده پیانو سازان قرارگرفت.بعد از آن ازتخته لایه به علت خمش پذیری آسان برای ساخت حفاظ وجعبه چرخ خیاطی استفاده می گردید،پس از آن ازتخته لایه خمیده برای ساخت نیمکت چوبی به خصوص درایستگاه های راه آهن وصندلی قطار مورداستفاده قرارگرفت.درحال حاضرتهیه تخته لایه وروکش دراکثرکشورهای جهان رایج بوده ودربرخی نقاط یکی ازاقلام مهم صادراتی است،دراین زمینه به خصوص کشورهای اروپایی، آمریکایی ،روسیه،ژاپن،کره،برزیل وهندوستان پیشرفت های چشمگیری داشته است .
کاربردتخته لایه به علت مزایای ویژه ای که درمقایسه باچوب ماسیوداردتوسعه فراوانی یافته است .
ازمزایای تخته لایه می توان به موارد زیراشاره کرد :
۱ – کاهش پدیده ی همکشیدگی وواکشیدگی وافزایش مقاوت مکانیکی
۲ – کاهش رطوبت پذیری به دلیل وجودلایه نازک چسب های مقاوم به آب دربین لایه های چوب
۳ – امکان دسترسی به سطوح وسیع چوب
۴ – امکان ورود چوب به صنایع جدیدکه احتیاج به ماده ی اولیه سبک باخصوصیات ویژه دارند(عایق حرارت،عایق صوت،عایق جریان برق،دفع ضربه ماننداتاق هواپیما،اتومبیل،واگن ….
تخته لایه یک پانل چوبی چسب خورده است که از لایه‌های نسبتاً نازک ساخته شده و این لایه‌ها به صورت موازی یاعمودی برهم قرار گرفته‌اند و تعداد لایه‌های آن معمولاً فرداست. اگر لایه‌های نسبتاً ضخیمی از چوب، به عنوان لایه در یک پانل استفاده شود اغلب ۲ تا از لایه‌ها راستای الیاف شان موازی هم قرار گرفته در یک پانل لایه‌های بیرونی ، لایه‌های رو یا پشت و رو نامیده می‌شوند و لایه‌های داخلی به نام لایه‌های مغزی یا مرکزی و لایه‌هایی که بلافاصله زیر لایه‌های پشت درو قرار می‌گیرند لایه میانی نامیده می‌شوند. مغز تخته لایه‌ها ممکن است از لایه‌ چوبی ، الوار یا تخته خرده چوب تشکیل شده باشد و ضخامت آن می‌تواند از۶/۱mm تا۷۵ mmباشد .
در تخته لایه ممکن است تعداد لایه‌ها، گونه، ضخامت و درج کیفیت لایه‌ها متفاوت باشد. در مقایسه با چوب مزیت اصلی تخته لایه این است که خصوصیات تخته لایه درامتداد طولی و عرض پانل تقریباً برابر بوده و در مقابل شکاف خوری، تغییر شکل ، مقاومت بالایی از خود نشان می‌دهد. زمانی که ورقه‌های تخته لایه بزرگ باشند کاربردهای مفید زیادی برای آن ها وجود دارد. استفاده از تخته لایه باعث بهبودکاربرد چوب می‌‌شود زیرا قسمت های وسیعی را با مقدار کمی ازچوب می‌توان پوشاند .
ویژگی تخته لایه بستگی به کیفیت روکش لایه‌های مختلف، ترتیب قرار گرفتن لایه‌ها در تخته، چسب استفاده شده و کنترل شرایط چسب زنی در فرآیند چسب زدن دارد. درجه کیفیت تخته لایه کیفیت روکش‌های استفاده شده در فضای روبه ویژه روکش‌های پشت و رو دارد. انواع تخته لایه بستگی به چسب اتصال دهنده و مقاومت آن در برابر آب دارد. در جایی که ظاهر تخته لایه اهمیت دارد. روکش‌های رو باید داری نمایی طبیعی باشند.
درجات کیفیت تخته چندلا :
تخته لایه‌ها به ۲ بسته سوزنی برگ و پهن برگ تقسیم می‌شوند . تخته لایه سوزنی برگان بیشتر برای کاربردهای ساختمانی و تخته لایه پهن برگان در جاها یی که ظاهر تخته لایه اهمیت دارد استفاده می‌شود. عموماً بخش‌های عمده‌ای از تخته لایه سوزنی برگان در جائی که مقاومت و سفتی تخته لایه مد نظر باشد مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این تخته‌ لایه‌ها مقاومت آن نسبت به ظاهرش اهمیت بیشتری دارد.
بخش عمده از تخته لایه پهن برگان را به صورت پرداخت شده به کار می‌برند. کاربرد‌های استاندارد برای تخته لایه سوزنی برگان ، کارهای ساختمانی و صنعتی است.
چسب :
چسب های استفاده شده در صنعت تخته لایه پهن برگان و سوزنی برگان متفاوت می‌باشد.
چسبی که در ساخت تیرهای لایه‌ای طی مراحل اولیه‌ی این تکنیک به کار می‌رفت طبیعی بود اما امروزه با وجود چسب‌های زرینی که مصرف روزافزون دارند،
نوع چسبی که برای ساخت لایه‌ای استفاده می‌شود، بستگی به شرایط مصرف فرآورده حاصل خواهد داشت. برای مصارف داخل کازئین و اوره مناسب می‌باشند اما برای مصرف در هوای آزاد باید از چسب زرو سینن فنل وچسبهای ملامین استفاده نمود.
تخته لایی از ۲ قسمت درست شده است، لایه های چوبی که با چسبی اغلب از نوع مصنوعی به هم اتصال یافته اند. نوع مصرف تخته لائی تابعی است از گونه چوب لایه ، درجه کیفیت لایه و ترتیب قرار گرفتن لایه‌ها و نوع چسب به کاررفته در پانل حاصل . لایه یاروکش تخته لایی با تیغه‌ای بریده می‌شود و دور ریز چوب بری ندارد. لایه با برش تراش یا لوله‌ بری تهیه می‌شود.
روکش‌ حاصل از چوب‌های پهن برگ اغلب مصارف زینتی دارد. ولی از چوب های سوزنی برگ برای ساخت تخته لایی ساختمانی با لوله بری لایه گیری می‌شود.
مشخصات تخته لایه :
این مشخصات توسط تشکیلات تجارت آمریکا به صورت استاندارد در آمده است و توسط مرکز ملی استاندارد در اختیار همگان می‌باشد. این مشخصات در برگیرنده مواردی از قبیل درجه بندی روکش‌ها ، پانل‌های ساختمانی، خط چسب و هم چنین موارد استفاده تخته لایه می‌باشد.
تخته لایه وارداتی عموماً در مقایسه با تخته لایه های داخلی از لحاظ مشخصات استاندارد با هم برابری نمی‌کنند.
تیمارهای ویژه‌ای ممکن است روی تخته لایه برای حفاظت در برابر آتش و پوسیدگی انجام شود یک تکنیک عملی تیمار روکش‌ها با محلول شیمیایی است.
معمول‌ترین روش‌های حفاظت از تخته لایه تیمار با کند سوز کننده ها یا محلول های حفاظت کننده چوب بعد از چسب زنی می‌باشد که در این روش ها ، تخته لایه باید دو باره خشک گردد برای این که تخته‌ها بتوانند وضعیت موجود را تحمل کنند باید با چسب‌های پایدار از نوع چسب‌های مورد استفاده در بیرون ) چسب زنی شده باشند.
با پانل‌های طبیعی به وسیله اتصالات لبه‌ای ، پانل‌هایی به اندازه بزرگ برای اهداف ویژه ساخته می‌شوند. اتصالات انتهایی (لبه‌ای) از نوع نیما نیم و انگشتی می‌باشد. این اتصالات اساساً بر روی تخته لایه سوزنی برگان برای استفاده در قایق و واگن‌ها انجام می‌شود.
فاکتورهای موثر بر ثبات تخته لایه:
۱- ترتیب لایه‌ها ۲ – کیفیت لایه‌ها ۳ – مقدار رطوبت
۴ -انبساط و انقباض
ترتیب لایه‌ها:
تمایل فرآورده‌های متقاطع به تاب برداشته دراثر هم کشیدگی و کشیدگی غیر یکنواخت با تغییرات رطوبت ، تا حد زیادی به علت توازن ساختار تخته لایه محدود می‌شود. توازن ساختمان تخته لایه شامل ترتیب لایه‌ها در جفت‌های مشابه می‌باشد. که هر لایه در یک طرف مغز تخته لایه قرار می‌گیرد. لایه‌های مشابه باید دارای ضخامت ، نوع چوب، دانسیته و مقدار رطوبت و زمان چسب خوری و جهت الیاف مشابه باشند. راستای الیاف در لایه‌های مشابه موازی نمی‌تواند خیلی اهمیت داشته باشد. اگر تعداد لایه‌ها ۵ ، ۷ و یا فرد باشد در تخته توازن مشابهی خواهیم داشت. چنانچه مقدار لایه ها زوج باشد،مغزی ازدولایه با الیاف موازی درست شده است.
کیفیت لایه ها
در تخته لایه‌های نازک همه لایه‌ها روی شکل و پایداری تخته موثر هستند. در ضمن همه‌ی لایه ها باید به صورت یکنواخت برش داده شده و در تخته ۵ لایه ضخیم با مرکز الوارلایه میانی روی کیفیت و ثبات پانل موثر است.
بهترین چوب‌ها برای استفاده از مغز تخته‌ لایه‌ها پهن برگان با درجه کیفیت بالا، چوب‌هایی با دانسیته و هم کشیدگی پایین می‌باشد که خواص‌شان مابین چوب آغاز و پایان است.
مقدار رطوبت:
تمایل پانل‌های تخته لایه به اعواجاج به علت تغییرات در مقدار رطوبت آن می‌باشد که یکی از نتایج تغییر در شرایط رطوبتی اتمسفرها یا خیس شدن سطح آن با آب است. همچنین ظاهر سطح تخته لایه ممکن است در اعوجاج موثر باشد. بیشتر تخت‌ها در پرس‌های گرم و تعدادی از آن‌ها در پرس‌های سرد ساخته می‌شوند.
انبساط و انقباض:
ثبات ابعاد تخته لایه بستگی به تغییرات دما و رطوبت

دارد که این ثبات ابعاد شامل خمیدگی، ناورانی، کمانی

شدن و هم چنین انقباض و انبساط می‌باشد. در تخته لایه

هم کشیدگی و واکشیدگی به طور موثری کاهش پیدا می‌کند

زیرا راستای الیاف در لایه‌های مجاور با هم زاویه‌ ۹۰

درجه می‌سازد.

مطالب مرتبط با موضوع فوق :

• کاربرد چوب در تزئینات معماری ایران
• ضد حریق
• پلاستوفوم
• تاریخچه آجر
• مفهوم سکونت
• ضوابط سالن تئاتر
• ۳۳ اصل طراحی مدارس
• ضوابط طراحی استخر و سونا و جکوزی